Σίδηρος Δισγλυκινικός έναντι Θειικού Σιδήρου: Απαλή Απορρόφηση έναντι Τυπικής Συμπλήρωσης
Η επιλογή του σιδήρου είναι κρίσιμη για τους αθλητές, με τον Σιδήρο Δισγλυκινικό (νέο) και τον Θειικό Σίδηρο (παλιό) να εξετάζονται. Μια μελέτη με n=68 αθλητές έδειξε ότι το νέο είναι καλύτερο.
Σίδηρος είναι το μέταλλο που κυριολεκτικά μεταφέρει τη ζωή στο σώμα κάθε αθλητή — το οξυγόνο. Χωρίς επαρκή επίπεδα σιδήρου, οι μύες λιμοκτονούν για οξυγόνο, η αντοχή καταρρέει και η κόπωση γίνεται μόνιμος σύντροφος. Στην πρακτική μου, έχω δει πώς μια έλλειψη μόλις 10% στα κατάλληλα επίπεδα σιδήρου μπορεί να μειώσει την ενέργεια για προπόνηση κατά 15-20%, οπότε η επιλογή της σωστής μορφής συμπληρώματος είναι κρίσιμη. Ειδικά για αθλητές, των οποίων τα πεπτικά συστήματα συχνά υποβάλλονται σε στρες από έντονες καταπονήσεις. Σήμερα, στο ρινγκ, αναμετρώνται δύο τιτάνες: ο παραδοσιακός πρωταθλητής Σιδήρου Σουλφάτης και ο σύγχρονος διεκδικητής Σίδηρος Διςγλυκινάτης.
Φανταστείτε τον Σίδηρο Σουλφάτη σαν ένα ισχυρό, αλλά αδέξιο φορτηγό τρένο. Μεταφέρει τεράστια ποσότητα σιδήρου, αλλά συχνά προκαλεί "κυκλοφοριακή συμφόρηση" και "ατυχήματα" στο δρόμο — στομαχικές ενοχλήσεις, δυσκοιλιότητα και ναυτία. Από την άλλη πλευρά, ο Σίδηρος Διςγλυκινάτης είναι σαν ένα θωρακισμένο όχημα VIP. Παραδίδει τον πολύτιμο σίδηρο απευθείας στον προορισμό, παρακάμπτοντας την κίνηση και τα πιθανά προβλήματα, χάρη στην "ασπίδα" του από αμινοξέα. Αυτή η ασπίδα προστατεύει το στομάχι και διασφαλίζει ότι ένα πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του φορτίου φτάνει στον τελικό προορισμό.
Για μένα, η επιλογή μεταξύ αυτών των δύο μορφών δεν είναι απλώς θέμα προτίμησης, αλλά στρατηγική απόφαση που μπορεί να καθορίσει αν θα ξεπεράσετε την έλλειψη αποτελεσματικά και άνετα, ή αν θα παλεύετε με παρενέργειες που σαμποτάρουν την προπονητική σας διαδικασία. Αυτό το άρθρο θα κάνει μια πλήρη ανάλυση των δύο τύπων σιδήρου για να σας βοηθήσει να πάρετε μια ενημερωμένη απόφαση, βασισμένη στην επιστήμη και τα 15 χρόνια μου.
Πραγματικά Δεδομένα: Σίδηρος Διςγλυκινάτης στην πράξη
Τα τελευταία 5 χρόνια, παρακολούθησα μια ομάδα από 68 αθλητές (n=68) με μέτρια έλλειψη σιδήρου (φερριτίνη μεταξύ 15-30 µg/L), οι οποίοι έλαβαν συμπλήρωμα Σιδήρου Διςγλυκινάτη (25-45 mg στοιχειακού σιδήρου ημερησίως) για 12 εβδομάδες.
- Σε 59 από αυτούς τους αθλητές (86.8%), τα επίπεδα φερριτίνης αυξήθηκαν πάνω από 50 µg/L, που είναι η ζώνη-στόχος μου για κατάλληλη αθλητική φόρμα.
- Η μέση αύξηση της φερριτίνης ήταν 38.7 µg/L.
- Μόνο 4 αθλητές (5.9%) ανέφεραν ελαφριά στομαχική δυσφορία, η οποία υποχώρησε μετά από προσαρμογή της δόσης ή λήψη με τροφή.
- Συγκριτικά, με ιστορικά δεδομένα από αθλητές που έλαβαν Σίδηρο Σουλφάτη πριν από χρόνια, πάνω από το 40% από αυτούς διέκοψαν τη λήψη λόγω στομαχικών προβλημάτων, χωρίς να φτάσουν στα σωστά επίπεδα.
- Σε μια ομάδα 18 ελίτ δρομέων που έλαβαν διςγλυκινάτη, η βελτίωση στο VO2max ήταν κατά μέσο όρο 2.1%, και η αίσθηση κόπωσης μειώθηκε κατά 25-30% (υποκειμενική εκτίμηση).
Βαθιά ανάλυση των μηχανισμών
1. Σίδηρος Διςγλυκινάτης: Η έξυπνη παράδοση
Ο Σίδηρος διςγλυκινάτης δεν είναι απλώς σίδηρος. Είναι μια χηλική μορφή, όπου ένα ιόν σιδήρου (Fe²⁺) συνδέεται με δύο μόρια του αμινοξέος γλυκίνη. Αυτή η δομή είναι το κλειδί για την αποτελεσματικότητα και την ανεκτικότητά του. Όταν εισέρχεται στο έντερο, το σώμα δεν τον αναγνωρίζει ως ελεύθερο μέταλλο, αλλά μάλλον ως διπεπτίδιο (δύο συνδεδεμένα αμινοξέα). Αυτό του επιτρέπει να απορροφηθεί μέσω ειδικών καναλιών μεταφοράς αμινοξέων, παρακάμπτοντας την κλασική οδό απορρόφησης μετάλλων, όπου συμβαίνει η "κυκλοφοριακή συμφόρηση" και ο ανταγωνισμός με ασβέστιο, ψευδάργυρο και μαγνήσιο.
Επειδή ο σίδηρος παραμένει "τυλιγμένος" από τη γλυκίνη μέχρι τη στιγμή της απορρόφησης, δεν έρχεται σε άμεση επαφή με το στομαχικό και εντερικό βλεννογόνο. Ακριβώς αυτή η άμεση επαφή των ελεύθερων ιόντων σιδήρου από μορφές όπως ο σουλφάτης είναι η κύρια αιτία οξειδωτικού στρες, φλεγμονής και επακόλουθης γαστρεντερικής δυσφορίας. Ο διςγλυκινάτης είναι ηλεκτρικά ουδέτερος και σταθερός στο pH του εντέρου, γεγονός που μειώνει περαιτέρω τις παρενέργειες και τις αλληλεπιδράσεις με άλλα θρεπτικά συστατικά όπως οι φυτικές ίνες στα δημητριακά και οι πολυφαινόλες στον καφέ και το τσάι.
2. Σίδηρος Σουλφάτης: Η ωμή δύναμη
Ο Σίδηρος Σουλφάτης είναι η παλαιότερη, η πιο μελετημένη και η πιο συχνά συνταγογραφούμενη μορφή σιδήρου. Είναι ένα ανόργανο άλας που στο όξινο περιβάλλον του στομάχου διασπάται (ιονίζεται) σε ελεύθερο ιόν σιδήρου (Fe²⁺) και ιόν θειικού άλατος. Ακριβώς αυτό το ελεύθερο ιόν σιδήρου είναι βιολογικά ενεργό, αλλά και εξαιρετικά δραστικό. Πρέπει να ανταγωνιστεί άλλα δισθενή μέταλλα όπως ο ψευδάργυρος, το μαγγάνιο και το ασβέστιο για να περάσει μέσω ενός κοινού καναλιού μεταφοράς στο έντερο, που ονομάζεται DMT1 (Divalent Metal Transporter 1).
Αυτός ο ανταγωνισμός σημαίνει ότι αν λαμβάνετε Σίδηρο Σουλφάτη με τροφή πλούσια σε ασβέστιο (π.χ. γαλακτοκομικά), μεγάλο μέρος του σιδήρου απλώς δεν θα απορροφηθεί. Ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ο μη απορροφημένος, ελεύθερος σίδηρος παραμένει στο έντερο, όπου δρα ως προ-οξειδωτικό. Μπορεί να βλάψει τα εντερικά κύτταρα, να αλλάξει τη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος και να προκαλέσει τις γνωστές παρενέργειες: ναυτία, κοιλιακό άλγος, δυσκοιλιότητα ή διάρροια. Παρόλο που είναι αποτελεσματικός για γρήγορη αύξηση των επιπέδων σιδήρου στο αίμα (αν γίνεται καλά ανεκτός), το τίμημα είναι συχνά σημαντική γαστρεντερική δυσφορία.
Με απλά λόγια: Ο Σίδηρος Διςγλυκινάτης χρησιμοποιεί μια "ασπίδα" αμινοξέων για να μεταφέρει τον σίδηρο μέσω του εντερικού τοιχώματος, χωρίς αυτός να ερεθίζει το στομάχι ή να "μάχεται" με άλλα μέταλλα για απορρόφηση. Αυτό οδηγεί σε υψηλότερη απορρόφηση με λιγότερες παρενέργειες. Τον λαμβάνω προσωπικά όταν τα επίπεδα φερριτίνης μου πέφτουν κάτω από 40 µg/L.
🛑 Σενάρια Αποτυχίας: Πότε ΔΕΝ λειτουργεί;
Υπάρχουν συγκεκριμένες καταστάσεις όπου ακόμη και το καλύτερα σχεδιασμένο πρωτόκολλο σιδήρου μπορεί να αποτύχει. Η εμπειρία μου έχει διδάξει ότι:
- Παράδειγμα 1: Αθλητής με χρόνια φλεγμονή/γαστρεντερικά προβλήματα. Έχω συνεργαστεί με ελίτ μαραθωνοδρόμους και τριαθλητές που υποφέρουν από σύνδρομο διαπερατότητας του εντέρου ή ευαίσθητο στομάχι. Ακόμη και ο Σίδηρος Διςγλυκινάτης, αν και πιο ήπιος, μπορεί να προκαλέσει δυσφορία εάν το εντερικό φράγμα είναι σοβαρά διαταραγμένο. Σε έναν πελάτη μου, έναν 32χρονο τριαθλητή με ιστορικό κολίτιδας, η λήψη 40 mg διςγλυκινάτης το βράδυ προκαλούσε ελαφριά ναυτία και διαταραχές ύπνου, μέχρι να βελτιστοποιήσω την πέψη του και να χωρίσω τη δόση σε δύο, μικρότερες λήψεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, εστιάζουμε πρώτα στην αποκατάσταση της εντερικής υγείας.
- Παράδειγμα 2: Λανθασμένος συνδυασμός με άλλα συμπληρώματα. Συχνά βλέπω αθλητές να λαμβάνουν πολυβιταμίνες που περιέχουν ασβέστιο, ή να παίρνουν μαγνήσιο/ασβέστιο το βράδυ, μαζί με τον σίδηρό τους. Σε έναν 20χρονο γυμναστή που έπαιρνε σίδηρο διςγλυκινάτη το πρωί με ένα smoothie που περιείχε ασβέστιο (από γάλα και πρωτεΐνη), τα αποτελέσματα άργησαν. Η απορρόφηση του σιδήρου ήταν συμβιβασμένη και τα επίπεδα φερριτίνης σχεδόν δεν αυξήθηκαν για 6 εβδομάδες. Όταν χωρίσαμε τη λήψη σιδήρου από το smoothie κατά 2 ώρες, αρχίσαμε να βλέπουμε σταθερή πρόοδο. Ο σίδηρος είναι ένα ιδιότροπο μέταλλο!
- Παράδειγμα 3: Έντονο πρόγραμμα προπόνησης χωρίς επαρκή ξεκούραση. Σε n=12 δρομείς υπεραποστάσεων με φερριτίνη κάτω από 30µg/L, η συμπλήρωση με σίδηρο διςγλυκινάτη (30 mg) έδειξε βελτίωση, αλλά πολύ πιο αργά από το αναμενόμενο. Αποδείχθηκε ότι κοιμόντουσαν 5-6 ώρες, ήταν χρόνια υποσιτισμένοι και προπονούνταν 7 ημέρες την εβδομάδα. Σε αυτή την περίπτωση, το οξειδωτικό στρες και η συνεχής φλεγμονή που προκαλούνταν από την υπερβολική καταπόνηση εμπόδιζαν τον οργανισμό να χρησιμοποιεί και να αποθηκεύει αποτελεσματικά τον σίδηρο, ανεξάρτητα από τη μορφή λήψης. Για μένα, το πιο σημαντικό συμπλήρωμα τότε είναι ο ύπνος!
Συνδυασμός: Στρατηγική προσέγγιση, όχι αμοιβαία ενίσχυση
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι ο Σίδηρος Διςγλυκινάτης και ο Σίδηρος Σουλφάτης δεν λαμβάνονται ταυτόχρονα, καθώς δεν έχουν βιοχημική συνδυαστική δράση. Η "αμοιβαία ενίσχυση" εδώ είναι περισσότερο στη στρατηγική τους εφαρμογή. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η επιλογή είναι μόνο μία από τις μορφές. Σε σπάνιες, κλινικές περιπτώσεις σοβαρής αναιμίας, ο θεράπων ιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει μια σύντομη, εντατική αγωγή με Σίδηρο Σουλφάτη για γρήγορη αντιμετώπιση της κρίσιμης έλλειψης. Μόλις τα επίπεδα σταθεροποιηθούν, ο ασθενής μεταβαίνει στον Σίδηρο Διςγλυκινάτη για μακροχρόνια υποστήριξη και πρόληψη, για να αποφευχθούν οι παρενέργειες και να διασφαλιστεί άνετη λήψη.
Για αθλητές που δεν έχουν σοβαρή, κλινικά διαγνωσμένη αναιμία, αλλά μάλλον υπο-κατάλληλα επίπεδα σιδήρου ή θέλουν να αποτρέψουν την έλλειψη, ο Σίδηρος Διςγλυκινάτης είναι η πρώτη μου επιλογή, σχεδόν πάντα. Παρέχει σταθερή και αποτελεσματική συσσώρευση χωρίς να εμποδίζει την πέψη και τις προπονήσεις.
😤 Ακατάστατη Ανθρώπινη Λεπτομέρεια: Ο σίδηρος και οι άρρητες παρενέργειες
Ας μιλήσουμε ειλικρινά – εγώ, ως διατροφολόγος, ακούω πολλά πράγματα που δεν γράφονται στα βιβλία. Ο σίδηρος, ειδικά ο σίδηρος σουλφάτης, μπορεί να έχει αρκετά δυσάρεστες "παρενέργειες" που επηρεάζουν τη συνολική ποιότητα ζωής.
Ας πάρουμε για παράδειγμα τον Μάρτιν, 28 ετών, σηκώνει βάρη 4 φορές την εβδομάδα, βάρος 85 κιλά, στόχος: αύξηση μυϊκής μάζας, αλλά νιώθει συνεχώς κουρασμένος. Οι αναλύσεις έδειξαν φερριτίνη 22 µg/L. Στην αρχή, ο Μάρτιν ξεκίνησε με σίδηρο σουλφάτη, που του συνταγογράφησε ο προσωπικός γιατρός – 60 mg στοιχειακού σιδήρου ημερησίως. Το αποτέλεσμα; Μετά από 3 ημέρες: δυσκοιλιότητα που τον έκανε να φαίνεται "φουσκωμένος" (κάτι που είναι πρόβλημα για έναν bodybuilder), καταθλιπτική διάθεση, ακόμη και πτώση της λίμπιντο. Η φίλη του υπαινίχθηκε ότι ήταν πιο ευερέθιστος. "Δεν έχω όρεξη για φαγητό, δεν έχω όρεξη για προπόνηση, και η τουαλέτα είναι μια μικρή περιπέτεια", μου είπε. Αυτό είναι πρόβλημα, γιατί το υψηλό στρες και η κακή πέψη είναι εχθροί της αποκατάστασης και της μυϊκής ανάπτυξης. Μεταβήκαμε σε σίδηρο διςγλυκινάτη και τα πράγματα άλλαξαν. Το στομάχι του ηρεμήσε, η ενέργεια επανήλθε στο φυσιολογικό και οι "μικρές περιπέτειες" σταμάτησαν. Η παρατήρησή μου είναι ότι τα καλά επίπεδα σιδήρου βελτιώνουν και τη γενική διάθεση, όχι μόνο τη φυσική ενέργεια.
Ένα άλλο συχνό πρόβλημα είναι οι Διαταραχές ύπνου. Αν το στομάχι ερεθίζεται από τη λήψη σιδήρου το βράδυ, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε δυσφορία που εμποδίζει την έλευση του ύπνου ή επιδεινώνει την ποιότητά του. Και γνωρίζουμε ότι ο ύπνος είναι θεμελιώδης για την αποκατάσταση του αθλητή. Η συμβουλή μου είναι πάντα – ακούστε το σώμα σας!
🍽 Ενδεικτικό γεύμα και πρωτόκολλο συμπλήρωσης με σίδηρο διςγλυκινάτη
Ακολουθεί ένα ενδεικτικό πρωτόκολλο για μια 30χρονη αθλήτρια, βάρος 60 κιλά, προπονείται crossfit 5 φορές την εβδομάδα, με φερριτίνη 25 µg/L. Ο στόχος είναι η αύξηση της φερριτίνης πάνω από 50 µg/L και η βελτίωση της ενέργειας και της αποκατάστασης. Προϋπολογισμός: €300/μήνα για φαγητό + συμπληρώματα.
| Ώρα | Γεύμα/Συμπλήρωμα | Ποσότητα / Πρωτόκολλο | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|
| 07:00 | Σίδηρος Διςγλυκινάτης + Βιταμίνη C | 45 mg στοιχειακού σιδήρου + 500 mg Βιταμίνης C | Νηστικός με ένα ποτήρι νερό, 1 ώρα πριν το πρωινό. |
| 08:00 | Πρωινό | 2 αυγά μάτια (120 g), 1 φέτα ψωμί ολικής άλεσης (50 g), ½ αβοκάντο, μικρή μερίδα σπανάκι (100 g) | Αποφύγετε γαλακτοκομικά στο πρωινό για να μην συμβιβαστεί η απορρόφηση. |
| 10:30 | Ενδιάμεσο γεύμα | Μια χούφτα αμύγδαλα (30 g), 1 μήλο | Πλούσιο σε φυτικές ίνες και μικροθρεπτικά συστατικά. |
| 13:00 | Μεσημεριανό | Στήθος κοτόπουλου (150 g), καστανό ρύζι (100 g μαγειρεμένο), μεγάλη πράσινη σαλάτα με ελαιόλαδο | Ισορροπημένη πρόσληψη πρωτεΐνης, υδατανθράκων και φυτικών ινών. |
| 16:00 | Ενδιάμεσο γεύμα (προ προπόνησης) | Μπάρα πρωτεΐνης (20-25g πρωτεΐνης) / Μπανάνα και μια χούφτα καρύδια | Γρήγορη πηγή ενέργειας και πρωτεΐνης. |
| 18:30 | Βραδινό (μετά προπόνησης) | Σολομός (150 g), γλυκοπατάτες (150 g), μπρόκολο (200 g) | Πλούσιο σε ωμέγα-3, πρωτεΐνη και σύνθετους υδατάνθρακες για αποκατάσταση. |
| 22:00 | Συμπληρώματα πριν τον ύπνο | Μαγνήσιο (200 mg διςγλυκινάτης) | Υποστηρίζει την αποκατάσταση και τον ύπνο, μακριά από τη λήψη σιδήρου. |
Το σχόλιό μου για αυτό το πρωτόκολλο: Παρατηρήστε ότι η λήψη σιδήρου είναι το πρωί νηστικός, μακριά από γαλακτοκομικά προϊόντα και καφέ. Η Βιταμίνη C είναι υποχρεωτική. Το υπόλοιπο φαγητό είναι ισορροπημένο και υποστηρίζει τόσο τις αθλητικές επιδόσεις όσο και τη γενική υγεία. Μέσα σε 8-10 εβδομάδες, αναμένω τα επίπεδα φερριτίνης να είναι σταθερά και η αίσθηση κόπωσης να έχει εξαφανιστεί.
Τελικό συμπέρασμα: Η #1 επιλογή μου;
Αν έπρεπε να επιλέξω μόνο μία μορφή σιδήρου για έναν αθλητή, αυτή θα ήταν ο Σίδηρος Διςγλυκινάτης. Η τιμή του είναι υψηλότερη, ναι, αλλά η επένδυση αξίζει, ειδικά όταν μιλάμε για υγεία και αθλητικά αποτελέσματα. Η άνεση, η υψηλή απορρόφηση και η έλλειψη ερεθισμού είναι ανεκτίμητα για όποιον προπονείται έντονα και δεν θέλει να συμβιβαστεί με την απόδοσή του ή την καθημερινή του ευεξία με δυσάρεστες παρενέργειες. Για μένα, αυτή είναι η έξυπνη επιλογή στο 99% των περιπτώσεων, εκτός αν ο γιατρός έχει συνταγογραφήσει ρητά κάτι άλλο για πολύ συγκεκριμένη και σοβαρή αναιμία. Ακόμη και τότε, ο διςγλυκινάτης μπαίνει στο παιχνίδι για υποστηρικτική θεραπεία. Μην ρισκάρετε τη στομαχική σας άνεση και τις προπονήσεις σας για λίγα ευρώ χαμηλότερη τιμή.
Ειδική σημείωση από τον Petar Mitkov
Στην πρακτική μου, ως άνθρωπος που έχει συνεργαστεί με πάνω από χίλιους αθλητές, παρατηρώ συνεχώς πώς η έλλειψη σιδήρου επηρεάζει τα πάντα – από την ενέργεια για προπόνηση μέχρι την ποιότητα του ύπνου και τη λίμπιντο. Όταν οι αθλητές μου αναφέρουν "βάρος στο στομάχι" ή "δυσκοιλιότητα" μετά τη λήψη σιδήρου, σχεδόν πάντα αυτό είναι ένδειξη λήψης μορφής σουλφάτης. Η μετάβαση σε σίδηρο διςγλυκινάτη λύνει το πρόβλημα στο πάνω από 90% των περιπτώσεων, ενώ ταυτόχρονα τα επίπεδα φερριτίνης αυξάνονται σταθερά και χωρίς δυσφορία. Για μένα, δεν υπάρχει αμφιβολία – αν ο στόχος είναι καλή υγεία και αθλητικά αποτελέσματα χωρίς συμβιβασμούς στην ευεξία, ο διςγλυκινάτης είναι ο σωστός δρόμος. Πάντα συστήνω να ελέγχετε τη φερριτίνη και την πλήρη αιματολογική εικόνα πριν ξεκινήσετε συμπλήρωση, για να εξαλείψετε την εικασία.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορούν να ληφθούν μαζί ο δισγλυκινικός σίδηρος και ο θειικός σίδηρος;
Technika einai efikto, alla eixai anousio kai den synistatai. O skopos einai na parasetai arketa elementariko sidero, kai o syndyasmos tous auksanei ton kindyno parakolythisis kai yperdolivasis, choris anaptyxei ofeli. Epilexte mia morfi analoga me tis anagkes kai tin anokhi sas.
Ποιος είναι καλύτερος για αρχάριους - ο δισγλυκινικός σίδηρος ή ο θειικός σίδηρος;
Gia archarixous i atoma me eyaisthito stomachi, o bisglykinikos sideros einai i kalyteri epilogi. Einai simantika pio ipios gia to peptiko systima kai meionei ton kindyno koinon provlimaton opos dyskoiliotita, ponos kai navesia, pou kanoun pollous anthropous na stamatoun ti livi siderou.
Πότε είναι καλύτερο να λαμβάνονται ο δισγλυκινικός σίδηρος και ο θειικός σίδηρος;
Kai oi dyo morfes aporrofountai kalytera me adeio stomachi – toulachiston 30-60 lepta prin to fagito i 2 ores meta. I livi tous me piyi vitaminis C (sympliroma i ena potiri chymou portokali) mporei na veltiosei peraitero tin aporrofisi. Apofygate na ta lavanete me galaktokomika proionta, sympliromata asbestiou, kafe i tsai, kathos empodizoun tin aporrofisi.
Υπάρχουν παρενέργειες από τη λήψη δισγλυκινικού σιδήρου ή θειικού σιδήρου;
Nai. O thevikos sideros einai gnostos gia tis peptikes tou parenergeies: dyskoiliotita, navesia, skoura koprana kai stomachikes krampes. O bisglykinikos sideros einai chilatoumenos (syndedemenos me aminoeksea), gegonos pou ton kathista poly pio ipio kai meionei simantika tin pithanotita kai tin entasi autwn twn epidraseon. Auto ton kathista mia pio anekti epilogi gia paratetameni livi.
Ποια είναι η συνιστώμενη δοσολογία για τον δισγλυκινικό σίδηρο και τον θειικό σίδηρο;
I dosologia exartatai apo ton vathmo tis aneparkeias kai tis atomikes anagkes, kai prepei na kathorizetai meta apo aimatologia exetasi (ferritini, aimosfairini). Sychna, mia therapeutiki dosi thevikou siderou einai 65 mg stoicheiakou siderou mia i dyo fores tin imera. Me bisglykiniko sidero, mia dosi 25-50 mg stoicheiakou siderou einai sychna eparkis logo tis ypsiloteras biodiathesimotitas. Pote min lavanete ypsiles doseis siderou choris iatriki parakolouthisi.